Informatie

Heeft u een vraag? Wij horen het graag van u.

Mail naar:
info@bagroep.nl

 

Focus op de ouders

De betrokkenheid van ouders is niet nieuw. Daarover spreken we al tientallen jaren. Maar waar hebben we het dan precies over? Gaat het over de betrokkenheid van ouders bij hun kind? Gaat het over de betrokkenheid van ouders bij de school van hun kind? Of gaat het over de betrokkenheid van ouders bij het onderwijs van hun kind, ook wel ouderparticipatie genoemd?

Artikel uit: de Cascade, Opinieblad van Stichting Cosmicus, Maart 2012, Jaargang 9 (pdf)

Het zijn cruciale vragen die respectievelijk het terrein van de pedagogiek, het instituut school en de gehanteerde onderwijsmethoden raken. Als iemand stelt dat ouders meer betrokken moeten zijn bij hun kind dan komt de pedagoog van het OKC [Ouder- en Kindcentrum, red.] om de hoek aan het woord en stelt dat ouders vanzelfsprekend betrokken zijn bij de opvoeding van hun kind. Als we het hebben over de betrokkenheid van ouders bij de school van hun kind horen we de schooldirecteur roepen dat ouders hun handen uit de mouwen moeten steken tijdens schooluitjes, kerstdiner, voorleesontbijt, paasfeest, et cetera, omdat de leerkrachten het immers veel te druk hebben. En in het geval van ouderparticipatie, de serieuze versie van ouderbetrokkenheid, komen allerlei bezwaren van zowel leerkrachten als ouders bovendrijven: “Ouders moeten zich niet teveel bemoeien met de taak van de professional (leerkracht)” en “Als ik in de MR zitting ga nemen dan ben ik minimaal twee avonden per week kwijt. Naast een baan van vijf dagen per week is me dat teveel, dan kan ik geen betrokken ouder thuis zijn”.

Aandacht voor de ouder

Kortom, er wordt geschreeuwd om aandacht, maar aandacht voor wie eigenlijk? Er is veel aandacht voor de kwaliteit van het onderwijs. Terecht, want het gaat om de toekomst van kinderen. Maar te vaak worden in de discussie de ouders van die kinderen vergeten. En juist die ouders spelen een cruciale rol bij het schoolsucces van hun kind! Niet alleen bij sociale vaardigheden, maar juist ook bij de leerresultaten. Alle ouders kunnen een cruciale bijdrage leveren maar alleen als zij zelf én de leerkrachten erin geloven. Vaak is dat niet het geval. Met name laagopgeleide (allochtone) ouders onderschatten hierin zichzelf en leggen de autoriteit en verantwoordelijkheid bij de school. Leerkrachten op hun beurt zien hen (nog) niet als volwaardige partner. Juist deze ouders zijn gebaat bij kennis over hun invloed op de schoolcarrière van hun kind. Met praktische handvatten kunnen zij, met hun soms weinige schoolervaring, hun kind optimaal ondersteunen.

Bestuurders zijn er inmiddels van doordrongen dat ouderbetrokkenheid onlosmakelijk verbonden is met kwaliteitsverbetering van het onderwijs. Door betrokken ouders stijgen de onderwijsresultaten en worden kansen en talenten van kinderen optimaal benut. De wetenschappelijke conclusies zijn juist, maar het uitgangspunt ‘zonder ouderbetrokkenheid
geen kwaliteitsverbetering’ wringt. Delen ouders de mening van de bestuurders? Is een betrokken ouder onlosmakelijk verbonden met onderwijs of de school. Ik denk het niet. Een betrokken ouder is een gelukkige, economisch zelfstandige ouder met een sociaal netwerk van familie, vrienden en kennissen, die ruimte heeft in hoofd en lijf om alle benodigde aandacht op ontspannen wijze aan zijn en haar kind te geven. Als in bepaalde situaties dat niet het geval is kan de ouder om hulp vragen, of niet; de ouder bepaalt dat zelf op eigen kracht en initiatief. Hoe tegenstrijdig is het dat overheid scholen en onderwijs subsidieert terwijl niet de school, maar juist de ouder een steuntje zou kunnen krijgen.

Hoog tijd voor een andere benadering

Na jarenlange ervaring in het ondersteunen van scholen bij het betrekken van ouders in de klas en op school is mijn uitgangspunt tot nu steeds geweest: het gaat om wederzijdse inzet en interesse van ouder en leerkracht en zonder gelijkwaardige communicatie is ouderbetrokkenheid niet mogelijk. Een paternalistische, belerende houding van de leerkracht heeft een averechts effect. Of een ouder nu uit een fikse achterstandsbuurt afkomstig is of uit een elitaire bakfietswijk maakt hier helemaal niets uit. Ontwijkend gedrag en desinteresse van de ouder werkt evenmin. Hoog tijd voor een andere benadering. Het principe van gelijkwaardigheid moet blijven, maar dat zal nooit gerealiseerd worden als de school als instituut de initiatiefnemer blijft. De ouder is aan zet en de ouder staat centraal. En niet alleen de betrokkenheid van de ouder bij de opvoeding, de school en de lesstof van het kind, maar ook de sociale omgeving speelt een rol. Hoe zijn de familierelaties: zijn oma en opa betrokken bij de opvoeding van de kinderen? Hoe staat het met de gezondheid, fysiek en mentaal? Heeft vader of moeder een baan? Allebei? En hoe is de opvang van de kinderen geregeld? Hoe gaat het op het werk, of zoekt een van de ouders een baan? Hebben de ouders contact met de buren? Wat doen ze in hun vrije tijd? Zijn ze lid van een sportvereniging of spelen ze muziek? ... Et cetera, et cetera. Er speelt meer rondom een ouder dan alleen betrokkenheid bij het kind.

De kern van dit betoog is dat als de aandacht voor ouderbetrokkenheid ook daadwerkelijk aandacht voor de ouder is, zal het effect van eventuele begeleiding vele malen groter zijn dan nu het geval is. Deze stelling impliceert dat professionals zich vinden en verbinden, rondom de ouders, rondom de vraag en behoefte die bij hen spelen. Een pittige opgave voor het sociaal domein en het onderwijs. En juist bij deze complexe opgave biedt Ouderbetrokkenheid.nl, een project van de B&A Groep, de kennis, kunde en innovatie.

Download artikel: Focus op ouders (pdf)


Informatie

Wilt u meer weten? Ik hoor het graag van u.

Esther Sarpathie
e.sarpathie@bagroep.nl



Kijk ook op de website www.ouderbetrokkenheid.nl.